झिलिमिली बत्ती, आरतीको धुन : रात परेपछि लोभ्याउने मैतीदेवी (तस्वीरहरू)

काठमाडौं : बडादशैं अन्तर्गत नवरात्रको रौनक सुरु भएसँगै काठमाडौं उपत्यकाका शक्तिपीठहरूमा भक्तजनको चहलपहल बढेको छ।

उपत्यकाका प्रमुख देवीपीठमध्ये ऐतिहासिक, सांस्कृतिक तथा तान्त्रिक महत्त्व बोकेको मैतीदेवी मन्दिरको दृश्य यतिबेला उत्सवमय बनेको छ।

घटस्थापनादेखि नै बिहानैदेखि राति अबेरसम्म दर्शनार्थीको बाक्लो उपस्थिति रहने यो मन्दिर परिसर साँझ परेपछि झनै जादुमयी देखिन्छ।

काठमाडौंको प्राचीन सभ्यता र नेवार समुदायको संस्कृतिसँग गहिरो रूपमा जोडिएको पञ्चकुमारी मैतीदेवी मन्दिरलाई दशैंका अवसरमा दुलही झैँ सिँगारिएको छ।

छानादेखि चारैतिर ढाक्ने गरी टाँगिएका झिलिमिली बिजुलीका लहरे बत्ती र ढोका-गजुरमा सजाइएका रङ्गीबिरङ्गी फूलका मालाले मन्दिरको सौन्दर्य झनै बढाएको छ।

मन्दिर प्राङ्गण मात्र नभई बाहिरी सडकसम्मै बत्तीको भव्य सजावट गरिएकाले सडकमा गुड्ने सवारीसाधन र यात्रुहरू समेत त्यो दृश्यमा लोभिन्छन्।

साँझको चिसो हावासँगै धूप र घ्यूको सुगन्ध फैलिएको परिसरमा भक्तजनहरू परिवारको सुख, शान्ति, स्वास्थ्य र समृद्धिको कामना गर्दै माटाका पालामा दीप प्रज्वलन गरिरहेका भेटिन्छन्।

मूल मन्दिरको दर्शनका लागि महिला, बालबालिका, वृद्धवृद्धा तथा युवाहरूको लामो लाम लाग्ने गरेको छ।

रातो कार्पेट ओछ्याइएका लेनहरूमा स्वयंसेवक तथा स्काउटहरूले भीड व्यवस्थापन गरिरहेका छन् भने भक्तजनहरू धैर्यपूर्वक हातमा पूजाको थाली लिएर आफ्नो पालो कुरिरहेका देखिन्छन्।

मैतीदेवीको साँझलाई अझ जीवन्त बनाउँछ, त्यहाँ हुने भजन-कीर्तन र सन्ध्या आरतीले। मन्दिर परिसरको पाटीमा बसेर स्थानीय भक्तजनहरू हार्मोनियम, तबला, ताली र खैँजडीको तालमा देवीका भजन गाउँदा वातावरण पूर्णतः भक्तिमय बन्छ।

रातो वस्त्रमा सजिएका पूजारीले शङ्ख-घण्टको गुञ्जनबीच गर्ने भव्य आरतीमा उपस्थित श्रद्धालुहरू मन्त्रमुग्ध भएर सहभागी हुन्छन्।

धार्मिक तथा पौराणिक मान्यताअनुसार यस शक्तिपीठलाई सम्पूर्ण देवीहरूको ‘माइती’ का रूपमा पुज्ने गरिन्छ। यही ‘माइती’ र ‘देवी’ शब्द अपभ्रंश हुँदै यस ठाउँको नाम ‘मैतीदेवी’ रहन गएको जनविश्वास छ।

तान्त्रिक विधिबाट पञ्चकुमारीको साधना गरिने यस मन्दिरमा नवरात्रका नौ दिन नवदुर्गा भगवतीको विशेष आराधना चल्छ र दशमीपछि कोजाग्रत पूर्णिमासम्म टीका-प्रसाद ग्रहण गर्ने क्रमसँगै यसको धार्मिक अनुष्ठान सम्पन्न हुन्छ।