भीडभाडबाट सुनसान बन्दै सोलुको सल्लेरी बजार

सोलुखुम्बु : हिमाली जिल्ला सोलुखुम्बुको सदरमुकाम सल्लेरी कुनै समय निकै गुल्जार थियो। ग्राहकको भीडले गर्दा व्यापारीलाई सास फेर्नसमेत फुर्सद हुँदैनथ्यो।

होटलमा कोठा पाउन मुस्किल हुन्थ्यो, सरकारी कार्यालयहरू सेवाग्राहीले भरिभराउ हुन्थे र सडकमा मानिसहरूको बाक्लो चहलपहलले बजार जीवन्त देखिन्थ्यो।

तर, आज त्यही सल्लेरीको दृश्य फेरिएको छ।

बजारमा पसलका सटरहरू खुल्छन्, सामानहरू चिटिक्क सजिन्छन्, तर ग्राहकको प्रतीक्षा गर्दागर्दै व्यापारीका आँखा थाक्छन्। अझ सार्वजनिक बिदाका दिन त बजार झनै सुनसान बन्छ।

पहिले ग्राहकको पालो मिलाउन हम्मेहम्मे पर्ने व्यापारीहरू अचेल घण्टौ कुर्सीमा बसेर बाटो हेरिरहन्छन्।

फुर्सदिला बनेका व्यापारीहरू कोही मोबाइल चलाएर त कोही घरायसी काममा अल्झिएर दिन कटाउँछन्। धेरैका लागि अहिले व्यापारभन्दा ‘प्रतीक्षा’ नै मुख्य दैनिकी बनेको छ।

यो कथा सल्लेरीको मात्र होइन, पछिल्लो समय अधिकांश हिमाली तथा पहाडी बजारहरू यही नियति भोगिरहेका छन्।

शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगारी र नयाँ अवसरको खोजीमा मानिसहरू काठमाडौँ तथा विदेशतिर पलायन भएपछि गाउँहरू रित्तिँदै गएका छन्।

गाउँ रित्तिएसँगै सदरमुकाम र स्थानीय बजारको ग्राहक आधार पनि खुम्चिएको हो। व्यापारको मुख्य आधार नै मानिस हुन्; जब मानिस नै बाहिरिए, बजारको चहलपहल पनि उनीहरूसँगै हरायो।

बजार सुनसान हुनुको अर्को कारण अनलाइन किनमेलको बढ्दो प्रभाव पनि हो। पहिले दैनिक उपभोग्य वस्तुदेखि लत्ताकपडासम्म स्थानीय पसलबाटै किनिन्थ्यो।

तर अहिले हातहातमा मोबाइल र घरघरमै सामान पुग्ने सुविधा बढेपछि स्थानीय पसल धाउनेहरू घटेका छन्। मूल्य र विविधतामा अनलाइन प्लेटफर्महरूसँग प्रतिस्पर्धा गर्न साना व्यापारीलाई कठिन हुँदै गएको छ।

ग्राहक घटेपछि आम्दानी घट्छ, आम्दानी घटेपछि नयाँ लगानी रोकिन्छ र रोजगारीका अवसरहरू बन्द हुन्छन्। अन्ततः यसले थप मानिसलाई जिल्ला बाहिरिन बाध्य बनाउँछ।

सडकमा पहिलेको जस्तो भीड नभए पनि र होटल-पसलहरू प्रायः रित्ता देखिए पनि व्यापारीहरूले आशा मारेका छैनन्। कुनै दिन फेरि बजारको पुरानो रौनक फर्किने विश्वासमा उनीहरू हरेक बिहान पसल खोल्छन्, सामान मिलाउँछन् र ग्राहकको बाटो कुर्छन्।