इरानले युरेनियम भण्डार लुकाउन सुरुङ भत्कायो, सुरुङको मुखमा बम बिछ्याएको अमेरिकी दाबी

एजेन्सी : अमेरिकाले सैन्य बल प्रयोग गरेर आफ्नो आणविक सामग्री कब्जा गर्न सक्ने डरले इरानले बम बनाउन मिल्ने खालको युरेनियम भण्डारलाई सुरक्षित राख्न अत्यन्तै खतरनाक उपाय अपनाएको छ।

अमेरिकी गुप्तचर निकायका अधिकारीहरूलाई उद्धृत गर्दै सीएनएनले सार्वजनिक गरेको रिपोर्ट अनुसार इरानले युरेनियम लुकाइएका सुरुङहरू जानाजानी भत्काउनुका साथै ती सुरुङका प्रवेशद्वारहरूमा बारुदी सुरुङ अर्थात ल्यान्डमाइन र विस्फोटक पदार्थहरू बिछ्याएको छ।

इरानसँग हाल करिब ५०० केजी उच्च संवर्धित युरेनियम रहेको अनुमान छ। इरानले गरेको यो नयाँ घेराबन्दी र सुरक्षा सुदृढीकरणपछि उक्त युरेनियम निकाल्न वा कब्जा गर्न एक महिनाअघिको तुलनामा निकै कठिन, खतरनाक र चुनौतीपूर्ण बनेको छ।

हालैका हप्ताहरूमा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानको युरेनियम कब्जा गर्न अमेरिकी सेनालाई आदेश दिन सक्ने संकेतहरू सार्वजनिक रूपमा दिएपछि इरानले यो कदम चालेको हो।

इरानको यो कदमले ट्रम्प प्रशासन र तेहरानबीच हुन लागेको अनौपचारिक सम्झौतालाई थप जटिल बनाइदिएको छ। दुवै पक्षबीच युद्ध अन्त्य गर्ने र इरानले बन्द गराएको हर्मज जलडमरुमध्य पुनः खोल्ने प्रयास स्वरूप इरानको युरेनियम नष्ट गर्ने वा देश बाहिर लैजाने विषयमा कुराकानी भइरहेको छ।

तर, इरान आफैँलाई पनि अब सो युरेनियम बाहिर निकाल्न ठूला उत्खनन उपकरण र बम निष्क्रिय पार्ने टोलीको आवश्यकता पर्नेछ, जुन आफैँमा निकै जोखिमपूर्ण काम हो।

सन् २०१७ देखि २०२१ सम्म अमेरिकी आणविक सामग्री हटाउने विभागका प्रमुख रहेका स्कट रोकरका अनुसार यो घटनाले युरेनियम निकाल्ने काम निकै जटिल बनाउनेछ।

उनले भने, ‘यस्तो अवस्थामा इरानले केही युरेनियम भण्डार निकाल्न नसकिने अवस्थामा रहेको दाबी गर्दै लुकाउन सक्छ। यसले गर्दा भविष्यमा इरानले गोप्य रूपमा फेरि सो युरेनियम प्रयोग गर्न सक्ने शङ्का बाँकी नै रहन्छ।’

अन्तर्राष्ट्रिय समुदायका अनुसार इरानको यो युरेनियम भण्डार मध्य इरानको ‘इस्फहान आणविक केन्द्र’भित्र भत्काइएका सुरुङहरूमा राखिएको विश्वास गरिन्छ।

गत मे महिनाको मध्यतिर अमेरिकी सेनाले यो आणविक सामग्री कब्जा गर्न सैन्य कारबाहीको तयारी गरेको थियो, तर पछि बढी जोखिमपूर्ण देखिएकाले उक्त योजना स्थगित गरिएको थियो।

तर राष्ट्रपति ट्रम्पले सार्वजनिक रूपमै यसबारे चर्चा गरेपछि इरानले ती ठाउँहरूको सुरक्षा झन् कडा पारेको गुप्तचर अधिकारीहरूको विश्लेषण छ।

यदि दुई देशबीच युरेनियम हटाउने सम्झौता भयो भने पनि यसलाई इरान बाहिर लैजान निकै समय लाग्नेछ। यसका लागि अमेरिकाको टेनेसीस्थित ‘ओक रिज नेशनल ल्याबोरेटरी’को विशेष टोली र प्रविधिको आवश्यकता पर्नेछ।

हालै मात्र अमेरिकी मध्यस्थकर्ता जारेड कुश्नर र स्टिभ विटकोफले उक्त प्रयोगशालाको भ्रमण गरेका थिए। राष्ट्रपति ट्रम्पले सञ्चारकर्मीहरूसँग कुरा गर्दै युरेनियम हटाउन कम्तीमा दुई हप्ता लाग्ने बताएका थिए।

तर, आणविक विज्ञहरूका अनुसार इरानले सुरुङहरूमा बम बिछ्याएर सुरक्षा कडा पारेकाले अब यो प्रक्रिया पूरा हुन सोचेभन्दा निकै बढी समय लाग्न सक्छ।