अर्बौं डलरको अडानले अमेरिका-इरान वार्तामा गतिरोध : ट्रम्प भन्छन्, ‘कुनै पनि बेला जे पनि हुन सक्छ’

एजेन्सी : अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले अमेरिकी सेनामाथि आक्रमण भएमा इरानसँग कायम रहेको युद्धविराम अन्त्य गरी कूटनीतिक तथा सैन्य नीति पुनः समीक्षा गर्ने सङ्केत गरेका छन्।

अमेरिका र इरानबीच जारी कूटनीतिक वार्तामा गतिरोध देखिएको बेलामा राष्ट्रपति ट्रम्पले कूटनीति र सम्भावित सैन्य कारबाहीलाई समानान्तर रूपमा अघि बढाउने सङ्केत गरे।

अधिकारीहरूका अनुसार राष्ट्रपति ट्रम्पले यस क्षेत्रका ‘हिंसात्मक झडप’ र लगातार बढ्दो तनावका बाबजुद हवाई आक्रमणमा लागु गरिएको ‘हप्तौं लामो विराम’ हाल कायम रहेको पुष्टि गरे। यसले तत्काल ठूलो स्तरको सैन्य कारबाहीतर्फ नजान चाहने तर परिस्थिति अनुसार निर्णय परिवर्तन हुन सक्ने सङ्केत दिएको बताइएको छ।

समाचार स्रोतहरूका अनुसार राष्ट्रपतिको यो अडानले इरानसँग प्रत्यक्ष ठूलो सैन्य द्वन्द्वमा पुनः प्रवेश गर्न अनिच्छा देखाए पनि साना स्तरका भड्काउ घटनाहरू केही समय सहन सकिने नीति अपनाउन सकिने सङ्केत गरेको छ। यसले पश्चिम एसियामा ठूलो युद्धको जोखिम कम गर्नेतर्फ वासिङ्टन केन्द्रित रहेको विश्लेषण गरिएको छ।

तेहरानले सुरुमै रोक्का गरिएको अर्बौं डलर सम्पत्ति फुकुवा गर्नुपर्ने अडान राखेपछि वार्ता प्रभावित भएको बताइएको छ। विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय मिडिया रिपोर्टअनुसार इरानले सम्झौताको प्रारम्भिक चरणमै वित्तीय सम्पत्ति फुकुवा गर्नुपर्ने माग दोहोर्याएको छ, जसलाई वासिङ्टनले अस्वीकार गरेको छ।

कूटनीतिक प्रयासलाई अगाडि बढाउन पछिल्लो समय तीव्र रूपमा ब्याक-च्यानल वार्ता भए पनि ठोस प्रगति हुन सकेको छैन। मध्यस्थकर्ताहरूले विवाद समाधानका लागि विभिन्न प्रस्ताव अघि सारे पनि दुवै पक्षले आफ्ना अडान नछाड्दा सहमति टाढिँदै गएको स्रोतहरूले जनाएका छन्।

अमेरिकी अधिकारीहरूले स्पष्ट रूपमा इरानसँग प्रारम्भिक चरणमै वित्तीय रियायत नदिने अडान लिएका छन्। उनीहरूका अनुसार आणविक कार्यक्रम र क्षेत्रीय सुरक्षा विषयमा ठोस प्रगति नभएसम्म कुनै पनि कोष फुकुवा गर्न सकिँदैन।

यद्यपि राष्ट्रपति ट्रम्पले इरानसँगको वार्ता सकारात्मक दिशामा अघि बढिरहेको दाबी गरेका छन्। उनले सम्झौता अनिश्चित भए पनि संवाद जारी रहेको र केही विषयमा प्रगति हुन सक्ने सम्भावना रहेको बताए।

ह्वाइट हाउसमा बोल्दै उनले इरानसँगको छलफल ‘धेरै राम्रो’ भएको टिप्पणी गरेका थिए। साथै उनले कुनै पनि सम्झौता निश्चित नभएको उल्लेख गर्दै ‘केही पनि हुन सक्छ’ भन्ने धारणा राखेका छन्।

उनले इरानसँगको वार्ताबारे प्रतिक्रिया दिँदै परिस्थितिअनुसार सम्झौता छिट्टै हुन पनि सक्ने वा नहुन पनि सक्ने अवस्था रहेको जानकारी दिए। साथै उनले इरानसँग व्यवहार गर्दा परिस्थितिहरू अनपेक्षित रूपमा परिवर्तन हुन सक्ने बताए। 

यसै क्रममा सामुद्रिक सुरक्षा विषयमा पनि छलफल भएको उल्लेख गर्दै ट्रम्पले हर्मुज जलमार्ग पुनः पूर्ण रूपमा सञ्चालनमा आउने विश्वास व्यक्त गरे। उनले इरानसँगको समझदारीपछि रणनीतिक जलमार्ग छिट्टै खुल्ने दाबी गरे। 

इरानको संवर्धित युरेनियम भण्डारबारे प्रतिक्रिया दिँदै उनले त्यसको व्यवस्थापनका लागि अमेरिका र चीनसँग मात्र आवश्यक क्षमता रहेको दाबी गरे। उनले उक्त सामग्री सुरक्षित रूपमा नियन्त्रणमा लिन चाहेको स्पष्ट पारे। 

यसैबीच अमेरिकी प्रतिनिधिसभाले इरानसँगको सैन्य कारबाही सीमित गर्ने उद्देश्यले डेमोक्रेट नेतृत्वको प्रस्ताव पारित गरेको छ। २१५-२०८ मतले पारित उक्त प्रस्तावले राष्ट्रपतिको सैन्य अधिकारलाई केही हदसम्म नियन्त्रण गर्ने उद्देश्य राखेको बताइएको छ।

रिपब्लिकन सांसदहरू मध्ये केहीले पक्षमा मतदान गरेपछि उक्त प्रस्ताव पारित भएको हो। यसलाई ट्रम्प प्रशासनको मध्यपूर्व नीति र युद्ध व्यवस्थापनप्रति संसद्भित्र बढ्दो बहसको सङ्केतका रूपमा हेरिएको छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार यस घटनाक्रमले वासिङ्टन र तेहरानबीचको सम्बन्ध अझै जटिल र संवेदनशील अवस्थामा रहेको देखाएको छ, जहाँ कूटनीति र सम्भावित सैन्य तनाव दुवै समानान्तर रूपमा अगाडि बढिरहेका छन्।