के विश्वकप बिक्रीमा छ? फिफाको खर्बौंको योजनाविरुद्ध युइएफए र बेलायती प्रधानमन्त्री आगो !

एजेन्सी : विश्वकपसहितका आफ्ना प्रमुख प्रतियोगिताहरूमा निजी लगानी भित्र्याउने विश्व फुटबलको सर्वोच्च निकाय (फिफा) को प्रस्तावको युरोपेली फुटबलको सर्वोच्च निकाय (युइएफए) र बेलायती प्रधानमन्त्री एन्डी बर्नहमले कडा आलोचना गरेका छन्।

फिफाले ‘फुटबल विकास कोष’लाई १० अर्ब अमेरिकी डलरभन्दा बढी पुर्याउने लक्ष्यसहित नयाँ व्यावसायिक कम्पनी खडा गरी त्यसमा निजी क्षेत्रको लगानी भित्र्याउने योजना अघि सारेको हो।

आफ्ना व्यावसायिक र इभेन्ट सञ्चालनलाई एकमुष्ट बनाउन फिफाले ‘फिफा फरवार्ड इन्टरप्राइज (एफएफई)’ नामक नयाँ सहायक कम्पनी स्थापना गर्ने र त्यसमा निजी क्षेत्रलाई सेयर दिने प्रस्ताव गरेको छ।

यस प्रस्तावलाई फिफाका २११ सदस्य राष्ट्रहरूले मतदानमार्फत पारित गर्नुपर्नेछ। यदि यो प्रस्ताव पारित भएमा अमेरिकी भेन्चर क्यापिटल फर्म ‘थ्राइभ इटरनल’ले लगानीकर्ता समूहको नेतृत्व गर्ने फिफाले जनाएको छ। थ्राइभ जोसुआ कुसनरले स्थापना गरेको कम्पनी हो, जो अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पका ज्वाइँ जेरेड कुसनरका भाइ हुन्।

इन्फान्टिनोलाई आर्थिक लाभको आरोप, फिफाको खण्डन
‘फाइनान्सियल टाइम्स’ र ‘द टाइम्स’ले सार्वजनिक गरेको रिपोर्टअनुसार यो योजनाबाट फिफा अध्यक्ष जियानी इन्फान्टिनोले व्यक्तिगत रूपमा करोडौं पाउन्ड कमाउन सक्ने दाबी गरिएको छ।

तर फिफा स्रोतले भने इन्फान्टिनो वा अरू कोही व्यक्ति उक्त नयाँ कम्पनीको प्रमुख कार्यकारी (सीईओ) बन्ने विषयमा कुनै छलफल नभएको स्पष्ट पारेको छ।

यद्यपि, फिफाले जारी गरेको वक्तव्यमा इन्फान्टिनो र समग्र संस्थालाई यस परियोजनाको विकासलाई नियन्त्रण गर्ने दायित्व भने हुने उल्लेख छ।

फिफाले यो प्रस्ताव पारित भएमा आफ्ना सबै सदस्य राष्ट्रहरूलाई फुटबल विकासका लागि एकमुष्ट २० मिलियन डलर (२ करोड डलर) सम्मको पुँजी उपलब्ध गराउने प्रलोभन देखाएको छ।

अध्यक्ष इन्फान्टिनोले फुटबलले सिर्जना गर्ने सम्पत्तिको लाभ हरेक राष्ट्रले पाउनुपर्ने तर्क गर्दै भनेका छन्, ‘फिफाको अस्तित्व नै विश्वको हरेक कुनामा दिगो र समावेशी विकासलाई समर्थन गर्नु हो।’

‘फुटबलको आत्मा बेच्न पाइँदैन’
युरोपियन फुटबलको प्रशासकीय निकाय युइएफएले भने फिफाको यो योजनाले सीमा नाघेको भन्दै कडा आपत्ति जनाएको छ।

निजी लगानीकर्ता भित्र्याउँदा फिफाले आफ्ना प्रतियोगिताको आकार र सङ्ख्या बढाउने र यसले युरोपका घरेलु तथा च्याम्पियन्स लिग जस्ता प्रतियोगितालाई प्रत्यक्ष असर गर्ने युइएफएको बुझाइ छ।

युइएफएले जारी गरेको कडा वक्तव्यमा भनिएको छ, ‘यो यस्तो सीमा हो, जसलाई फुटबलका प्रशासकीय निकायले कहिल्यै नाघ्नु हुँदैन। फुटबलको आत्मा र सुशासन व्यापार गर्ने सम्पत्ति होइनन्। हामी कोही पनि फुटबलका मालिक होइनौं, त्यसैले यो फिफाको बेच्ने सम्पत्ति पनि होइन।’

त्यसैगरी, ग्रेटर म्यानचेस्टरका मेयर समेत रहेका एन्डी बर्नहमले फिफाको यो कदमलाई फुटबलप्रतिको धोका भनेका छन्।

सामाजिक सञ्जाल एक्समा लेख्दै उनले भनेका छन्, ‘फुटबल लगानीकर्ताको होइन, यो घामपानी नभनी मैदानमा आउने समर्थकको हो। विश्वकप कुनै उत्पादन होइन, यो विश्व खेलकुदको सबैभन्दा ठूलो प्रतियोगिता हो, जसलाई बेच्ने अधिकार कसैलाई छैन।’

यता, इंग्ल्यान्डको फुटबल एसोसिएसन (एफए) ले भने फिफाको यो योजना सार्वजनिक हुनुअघि आफूलाई कुनै जानकारी नदिइएको जनाएको छ।

के होला असर?
फुटबल वित्तविज्ञ कियरन म्यागुइरका अनुसार यो फिफाका लागि थप पैसा कमाउने अवसर हो।

तर, नयाँ कम्पनी स्थापना भई लगानीकर्ता आएपछि उनीहरूलाई नाफा दिन फिफामाथि ठूलो दबाब पर्नेछ। त्यसको परिणाम स्वरूप भविष्यमा विश्वकप ६४ टोलीको बनाउने वा हरेक दुई वर्षमा विश्वकप आयोजना गर्ने जस्ता निर्णय हुन सक्छन्।

एक वरिष्ठ अङ्ग्रेजी फुटबल कार्यकारीले यसलाई 'युरोपियन सुपर लिग' को प्रस्ताव जत्तिकै खतरनाक र ठूलो घटना मानेका छन्।

यस विषयमा आउँदो शरद ऋतुमा हुने फिफा काउन्सिलको बैठक र डिसेम्बरमा हुने इन्टरकन्टिनेन्टल कपको समयमा थप छलफल हुनेछ।

फिफाले आगामी मार्चमा मोरक्कोमा हुने फिफा कंग्रेसमा यस प्रस्तावलाई मतदानका लागि लैजाने तयारी गरेको छ। धेरै साना राष्ट्रहरूका लागि २० मिलियन डलर निकै ठूलो रकम भएकाले उनीहरूले यसको समर्थन गर्न सक्ने अनुमान गरिएको छ।