के त्यो पेनाल्टी गलत थियो? फिफाको अत्याधुनिक प्रविधिमाथि नै उठ्यो प्रश्न!

एजेन्सी : कतारका गोलकिपर महमुद अबुनादाले स्विट्जरल्याण्डका खेलाडी रेमो फ्रुइलरलाई लडाउनुअघि के फ्रुइलर अफसाइड थिए? यो यस्तो प्रश्न हो, जसको उत्तर अझैसम्म पाउन सकिएको छैन।

यही विवादास्पद घटनाका कारण स्विट्जरल्याण्डले पेनाल्टीको अवसर पायो, जसलाई ब्रिल एम्बोलोले गोलमा परिणत गरे। यससँगै शनिबार सान्टा क्लारामा भएको विश्वकपको समूह ‘बी’को खेल कतार र स्विट्जरल्याण्डबीच १-१ को बराबरीमा सकियो।

के हो फिफाको नयाँ प्रविधि?
यस विश्वकप प्रतियोगिता सुरू हुनुअघि फुटबलको सर्वोच्च निकाय फिफाले आफ्नो नयाँ र आधुनिक ‘अर्ध-स्वचालित अफसाइड प्रणाली’मा ठूलो भरोसा राखेको थियो।

यसका लागि फिफाले प्रत्येक खेलाडीको शरीर स्क्यान गरेर उनीहरूजस्तै देखिने डिजिटल चित्र (एनिमेटेड एभटार) तयार पारेको थियो। यस प्रविधिले अफसाइडको निर्णयलाई अहिलेसम्मकै स्पष्ट र सही रूपमा देखाउने दाबी गरिएको थियो।

तर, फ्रुइलर वास्तवमै अफसाइड थिएनन्, अनसाइड नै थिए भन्ने प्रमाणित गर्ने कुनै चित्र वा प्रमाण फिफाले अझै सार्वजनिक गरेको छैन।

विज्ञहरूको आपत्ति
पूर्वखेलाडी तथा फुटबल विश्लेषक ग्यारी नेभिलले ‘आईटीभी’ टेलिभिजनमा बोल्दै भने, ‘हामी सबैलाई यो अफसाइड नै थियो जस्तो लाग्छ। टेलिभिजनमा खेल हेरिरहेका दर्शकलाई पनि त्यस्तै लागेको छ। फिफासँग यो प्रविधिको भिडियो चित्र देखाउने अधिकार छ। जबसम्म उनीहरूले प्रमाण देखाएर फरक दाबी गर्दैनन्, मेरो विचारमा यो अफसाइड नै हो। त्यसैले यस निर्णयमा ठूलो शङ्का छ।’

खेलको निर्णय देखाउन ढिलाइ हुँदा शङ्का झनै बढ्छ। यसले खेलमा केही गडबडी भएको छ कि वा फिफाले केही लुकाउन खोजेको छ कि भन्ने आशंका पैदा गर्छ।

यसअघिका खेलहरूमा भने फिफाले यस्ता प्रविधिको प्रयोग तुरुन्तै गरेर देखाउने गरेको थियो। उदाहरणका लागि, शुक्रबार क्यानडा र बोस्निया-हर्जगोभिनाबीचको खेलमा क्यानडाका खेलाडी अफसाइड हुँदा फिफाले तुरुन्तै भिडियो एनिमेसन देखाएको थियो।

त्यस्तै, शनिबार भएको ब्राजिल र मोरक्कोको खेलमा पनि मोरक्कोका खेलाडी स्पष्ट रूपमा अफसाइड नहुँदा पनि फिफाले तुरुन्तै ग्राफिक्समार्फत स्पष्ट पारेको थियो।

यस प्रतियोगितामा फिफाले अफसाइडका निर्णयहरू निकै छिटो गरिरहेको छ। खेलाडी १० सेन्टिमिटरभन्दा बढी अफसाइड भएमा रेफ्रीको कानमा आफैँ सङ्केत पुग्छ। तर, कतार र स्विट्जरल्याण्डको यो घटना निकै जटिल थियो र यो १० सेन्टिमिटरको सीमाभन्दा कमको अवस्था जस्तो देखिएको थियो।

पारदर्शिताको माग
बीबीसी स्पोर्ट्सले यस विषयमा फिफासँग स्पष्टीकरण माग्ने प्रयास गरे पनि अहिलेसम्म कुनै जवाफ आएको छैन।

ग्यारी नेभिलले अगाडि थपे, ‘यो त तानाशाही जस्तै भयो। प्रमाण आफूसँगै राखेर खेल हेरिरहेका समर्थकलाई नदेखाउनु एकदमै गलत कुरा हो। यदि यो अफसाइड थिएन भने हामीलाई प्रमाण देखाउनुपर्छ। यसमा किन पारदर्शिता अपनाइँदैन?’

घरेलु लिगहरूमा यो स्वचालित प्रविधिले काम नगरेमा पुरानै तरिकाले धर्का (लाइन्स) तानेर निर्णय लिने गरिन्छ, किनभने यो स्वचालित प्रविधि सधैं शतप्रतिशत सही नहुन पनि सक्छ।

मैदानमा खेलाडीहरू धेरै नजिक हुनु वा अन्य प्राविधिक कारणले प्रविधिमा समस्या आउन सक्छ। तर, स्विट्जरल्याण्डले पाएको पेनाल्टीको हकमा भने अहिलेसम्म कुनै पनि किसिमको प्रमाण वा स्पष्ट चित्र सार्वजनिक गरिएको छैन।