सफल मानव अन्तरिक्ष उडानको स्मरणमा आज विश्वभर दिवस मनाइँदै

काठमाडौं : मानव सभ्यतामा अन्तरिक्ष युग सुरुवात भएको ऐतिहासिक दिनको स्मरणमा आइतबार विश्वभर ‘अन्तर्राष्ट्रिय मानव अन्तरिक्ष उडान दिवस’ मनाइँदैछ।

सन् १९६१ अप्रिल १२ मा सोभियत नागरिक युरी गागरिनले पहिलो पटक सफल अन्तरिक्ष उडान पूरा गरेको अवसरमा यो दिवस मनाउने गरिन्छ।

सन् २०११ अप्रिल ७ मा संयुक्त राष्ट्रसङ्घको महासभाले यससम्बन्धी प्रस्ताव पारित गरेर प्रत्येक वर्ष अप्रिल १२ लाई अन्तरराष्ट्रिय मानव अन्तरिक्ष उडान दिवसका रूपमा मनाउने निर्णय गरेको थियो। दिवसले अन्तरिक्ष विज्ञान तथा प्रविधिको योगदानलाई स्मरण गर्दै दिगो प्रविधिका माध्यमबाट विकास लक्ष्य हासिल गर्न तथा  जनताको जीवनस्तर उकास्न जोड दिएको छ।

गागरिन पृथ्वीको परिक्रमा गर्ने पहिलो मानव बनेको हुँदा अन्तरिक्ष अन्वेषणको नयाँ युगको सुरुआत भएको मानिन्छ। त्यसअघि सन् १९५७ अक्टोबर ४ मा पहिलो मानव निर्मित पृथ्वी उपग्रह ‘स्पुतनिक-१’ अन्तरिक्षमा प्रक्षेपण गरिएको थियो। यसबाट अन्तरिक्ष अन्वेषणको मार्ग प्रशस्त भएको थियो। त्यसपछिका दशकहरूमा मानव अन्तरिक्ष यात्रामा उल्लेखनीय उपलब्धि हासिल भएका छन्।

सन् १९६३ जुन १६ मा भ्यालेन्टिना तेरेश्कोभा अन्तरिक्षमा पुग्ने पहिलो महिला बन्नुभयो भने सन् १९६९ जुलाई २० मा नील आर्मस्ट्रङले चन्द्रमाको सतहमा पाइला टेक्ने पहिलो मानवको इतिहास रचे। सन् १९७५ जुलाई १७ मा अपोलो र सोयुज अन्तरिक्ष यान जोडेर पहिलो पटक योजनाबद्ध अन्तरराष्ट्रिय मानव अन्तरिक्ष अभियान सफल भएको थियो।

संयुक्त राष्ट्रसङ्घले अन्तरिक्ष अन्वेषण र यसको उपयोग मानव जातिको साझा सम्पत्ति भएको उल्लेख गर्दै त्यसको लाभ सबै राष्ट्रसम्म पुर्याउनुपर्नेमा जोड दिएको छ।